Mắt (Từ điển biểu tượng Trung Quốc )

Nhãn

Người Trung Quốc là những người thiên về thị giác và do vậy họ chú ý nhiều đến mắt. Người ta nói rằng phụ nữ đẹp có đôi mắt  giống như hạnh nhân hoặc giống như sao băng. Người ta tả tình nhân của người đàn ông như là nhãn trung nhân – “người trong đôi mắt tôi”.

Mắt đỏ được coi là dấu hiệu chẳng lành: vị thần thanh lâu có đôi mắt đỏ và thêm vào đó là đôi lông mày trắng. “Một mắt” là cụm từ chỉ dương vật.

Có một “con mắt” ở giữa những đồng tiền đúc từ đồng của người Trung Quốc cổ, tức là, một cái lỗ đặng họ có thể thắt chúng lại với nhau theo đơn vị ngàn. Nhiều bức họa mô tả những đồng tiền cùng với một con dơi: từ Trung Quốc “dơi” (bức) và “may mắn (phúc) là từ đồng âm và từ tương tự áp dụng đối với từ “phía trước” (tiền) và “tiền bạc” (tiền). Cho nên một bức họa như thế có nghĩa là “May mắn nằm ở trước mắt bạn” (Phúc tại nhãn tiền).

Trịnh Ngọc Thìn dịch

Bình Phước, 30/12/2016

 Nguồn:
Wolfram Eberhard, J. E. “Eye” Dictionary of Chinese Symbols: Hidden Symbols in Chinese Life and Thought. Translated from the German by G. L. Campbell . Routledge & Kegan Paul.1986

Tiên nữ (Từ điển biểu tượng Trung Quốc )

Tiên nữ

 仙女

Thần thoại Trung Quốc có một số tiên nữ được cá nhân hóa một cách rõ nét (nữ thần) , nhiều truyền thuyết được thêu dệt quanh các tiên nữ này. Chúng ta có thể đề cập đến Tây Vương Mẫu, người ta cho rằng bà  cai trị vương quốc tiên nữ trên dãy  Côn Luân gần biên giới Tây Tạng; Hằng Nga, Nữ thần mặt trăng, Ma Cô, tiên nữ có móng tay dài, Ma Tổ, tiên nữ chăm lo cho ngư phủ và Nữ Oa, em gái và cũng là vợ của Phục Hy huyền thoại.

Người đời luôn tưởng tượng rằng những vị tiên nữ và hầu cận của họ có liên hệ với Bát Tiên. Vương quốc của họ thường là thiên đường dưới trần thế như “Bồng Lai Đảo” được mô tả trong sách Liệt Tử. “Họ bay đến thăm viếng nhau mọi lúc theo từng đoàn”.

Khi đó có hòn đảo xa xôi thuộc thành phố Thường Châu, nơi chúng ta được nghe về “Các phác họa của Mười Lục Địa trên Biển”: Có những nền cung điện màu tía; đó là vùng đất mà những tiên nữ thiên đình bay qua.

Có sự khác biệt giữa các thần được thờ cúng trong đền  miếu riêng và “các tiên nữ” không được thờ cúng theo bất cứ một cách thức cụ thể hoặc có tổ chức nào.

Người ta đề cập  nhiều đến những cung điện của tiên nữ trên mặt trăng. Theo một huyền thoại về chuyến đi lên trời của vua Đường Huyền Tông (trị vì từ năm 713-751), “Hoàng đế không ngừng nghĩ về các nàng tiên trên cung trăng và cách mà họ múa, bay lượn trong gió với ống tay áo và  y phục dập dờn. Vì thế ông bắt đầu soạn một điệu hát có tên “Nghê thường vũ y”.

Thiên đường Phật giáo không biết gì về những lạc thú như vậy, các Phật tử cũng chưa bao giờ tưởng tưởng ra bất cứ điều gì giống như chuyện xảy ra trên mặt trăng. Có lẽ chính xác là do sự thiếu vắng màu sắc Phật giáo mà những câu chuyện thần tiên Trung Quốc cũng chứa đầy các yếu tố sắc tình  và vẻ đẹp tinh tế. Mặt khác, chắc chắn rằng nhiều chuyện thần tiên Trung Quốc, vừa trên cấp độ văn chương cũng như trên  cấp độ bình dân, là cực kì phô trương.

Trịnh Ngọc Thìn dịch

Bình Phước, 29/12/2016

 Nguồn:
Wolfram Eberhard, J. E. “Fairies” Dictionary of Chinese Symbols: Hidden Symbols in Chinese Life and Thought. Translated from the German by G. L. Campbell . Routledge & Kegan Paul.1986

Rượu ( Từ điển biểu tượng Trung Quốc )

Tửu

 Rượu Trung Quốc hầu hết được làm từ gạo. Trong các thư tịch cổ rượu làm từ nho đã được nói đến nhưng dường như nó không có sức hấp dẫn đối với  khẩu vị số đông. Chắc hẳn người ta uống trà nhiều hơn . Người ta uống rượu bên bạn hữu và khi tiếp khách tại quán ăn, tửu điếm và thanh lâu. Hiếm thấy cảnh những người say xỉn. Đến cuối triều Hậu Hán tất cả các loại chất kích thích đều được thử qua, “ các loại dược liệu mạnh” được người ta thêm vào rượu hâm nóng. Văn chương cổ điển có ghi lại tên của vô số các loại rượu; hiện nay, rượu Mao Đài và rượu Thiệu Hưng đặc biệt phổ biến.

Rượu ở Trung Quốc không bao giờ có ý nghĩa của lễ ban thánh thế như trong đạo Cơ Đốc. Khi được  rót ra từ chén trong lễ hiến tế, đúng hơn thì rượu chỉ như một thứ thêm vào thức ăn khi được dâng lên cho các vị thần.

Trịnh Ngọc Thìn dịch

Nguồn:
Wolfram Eberhard, J. E. “Wine” Dictionary of Chinese Symbols: Hidden Symbols in Chinese Life and Thought. Translated from the German by G. L. Campbell . Routledge & Kegan Paul.1986

Kê ( Từ điển biểu tượng Trung Quốc )

Túc

Kê được trồng nhiều đặc biệt là ở vùng Hoa Bắc. “Hoàng lương  mộng”- dụ ngôn về bản chất hư huyễn, tính phù phiếm của sự thăng tiến và danh vọng thế tục –được rất  nhiều người biết đến. Một người đàn ông than vãn về số phận trong quán trọ ven đường.Nhà hiền triết họ Lã ở phòng kế bên nghe thấy những lời than thở và đưa cho anh ta một chiếc gối. Người đàn ông ngủ thiếp đi. Trong giấc mơ, người đàn ông nghèo sống qua những lạc thú của cuộc hôn nhân tốt đẹp, nghề nghiệp vinh quang và  giành được nhiều tước hiệu cho tới khi qua đời ở tuổi 80 – chính vào lúc đó thì anh ta thức giấc và nhận ra rằng nồi cháo kê thậm chí vẫn chưa chín. Do đó nhà hiền triết chỉ cho anh ta thấy rằng cuộc đời chẳng là gì ngoài ảo tưởng, một giấc mộng ngắn ngủi. Giống như câu chuyện tương tự là Nam Kha Mộng, người ta cũng thường sử dụng “Hoàng lương mộng” làm chủ đề cho những vở ca kịch.

Trịnh Ngọc Thìn dịch

Nguồn:
Wolfram Eberhard, J. E. “Millet” Dictionary of Chinese Symbols: Hidden Symbols in Chinese Life and Thought. Translated from the German by G. L. Campbell . Routledge & Kegan Paul.1986

Con dế(Từ điển biểu tượng Trung Quốc)

Tất suất

Dế là loài côn trùng mùa hè. Nó tượng trưng cho lòng can đảm và tinh thần chiến đấu; trẻ con rung cho chúng rớt khỏi cây và luyện chúng cho những cuộc chọi dế. Những cuộc đọ sức đó thường diễn ra vào mùa thu trong những ngày họp chợ và chủ nhân của con dế thắng cuộc nhận được một con bò là phần thưởng. Các cuộc chọi dế theo thư tịch được chứng thực từ thế kỷ VIII trở đi. Ngày nay chúng vẫn diễn ra, nếu có dịp thì chỉ chỉ diễn ra tại một số nơi ở vùng Hoa Trung và Hoa Bắc  mặc dù tôi vẫn thường thấy lũ trẻ con bắt chúng từ những cái cây và giữ chúng trong hộp.

Trịnh Ngọc Thìn dịch

 

Nguồn:
Wolfram Eberhard, J. E. “Cricket” Dictionary of Chinese Symbols: Hidden Symbols in Chinese Life and Thought. Translated from the German by G. L. Campbell . Routledge & Kegan Paul.1986

100 cuốn sách hay nhất của châu Phi trong thế kỉ XX

Danh sách 100 cuốn sách hay nhất của châu Phi trong thế kỉ XX được công bố vào ngày 18 tháng 2 năm 2002 tại Accra, Ghana. Giáo sư Ali Mazrui là người đề xướng về việc lập ra bản danh sách này tại Hội chợ sách quốc tế Zimbabwe vào năm 1998. Hội đồng giám khảo, đứng đầu là giáo sư Njabule Ndebele,  đã chọn ra 100 cuốn sách hay nhất từ 1521 đề cử trên khắp thế giới.

Đọc tiếp

Truyện ngắn châu Phi: Xa cách – Ifeanyi Ogbo (Nigeria)

nàng thôi trả lời điện thoại của tôi.thoạt đầu điện thoại của nàng đổ chuông liên hồi trong khi tôi nhấp nhổm lắng nghe nhạc chờ của nàng và mong đợi giọng nàng sẽ cắt ngang giai điệu nhưng chuyện đó không bao giờ xảy ra.nhạc chờ thậm chí đã bị thay thế bởi một giọng nói đều đều, máy móc cho tôi biết là số máy tôi đang cố gọi là không khả dụng.

có vài đêm, tôi thề là tôi đã cảm thấy sự mệt mỏi trong cái giọng máy móc như thể nó đã phát chán phải lặp đi lặp lại câu “số máy bạn đang cố gọi là không khả dụng”.

nàng đã không còn trên Facebook và các tài khoản truyền thông xã hội một thời gian dài và trong khi gửi các tin nhắn lên tất cả các tài khoản tôi đã thâm nhập vào hộp lưu trữ và biết chút ít về lịch sử trực tuyến của nàng như ngày nàng tham gia Facebook: ngày 3 tháng 4 năm 2009.
tin đăng trên twitter đầu tiên của nàng: ngày 16 tháng 12 năm 2011.tài khoản Google plus mà nàng mở nhưng không bao giờ xử dụng, nàng tự mô tả bản thân trên trang thông tin cá nhân như một người nghiện sô-cô-la và bị ám ảnh bởi trẻ nhỏ. Và đó đúng là con người của nàng, nàng hay cả nghĩ về những chuyện nhỏ nhặt.
một tối sau giờ làm khi đang uống bia với Stanley, thằng bạn chí cốt của tôi, tôi vô tình để lộ ra là tôi đã cố liên lạc với nàng.mắt hắn mở to,ngạc nhiên.
“điên à”, hắn nói, tay phải cầm li bia để yên trong không khí.
“ gần một năm rồi, cậu cần phải tiếp tục”.
“tớ biết, tôi thì thào.
“và tớ biết chuyện này chưa kết thúc ở đây nhưng có lẽ cậu nên nghĩ đến việc rút lui hay một điều gì đó”, hắn nói tiếp.
“tớ sẽ làm”, tôi trả lời mập mờ, “nhân tiện, cậu có chú ý những điều mà tổng thống nói về vụ đánh bom ở Maiduguri , quả là lố bịch đúng không?” tôi hỏi, thay đổi chủ đề thành công.
không gì có thể chi phối tâm trí Stanley mạnh như những vấn đề thời sự.sau khi uống xong, tôi lái xe về nhà và đảo một vòng qua nhà nàng.tôi biết nàng không còn ở đó nữa nhưng tôi cho xe chạy chậm lại khi lái ngang cổng nhà nàng.ngày trước, nàng vội vã ra khỏi nhà cầm theo túi xách rồi bước vào trong xe ban cho tôi một nụ cười và mùi hương trên cơ thể nàng.
cũng có những ngày khi nàng cư xử với tôi một cách trầm lặng, ha ha! nhưng tôi chỉ hài lòng khi biết rằng nàng đang bên tôi và chúng tôi sắp giải quyết xong mọi chuyện.bây giờ mọi thứ chỉ là một kỉ niệm nhưng còn hơn cả hoài niệm nữa.
2h sáng và tôi không thể ngủ được.Tôi mở đài và chuyển sang thứ có vẻ là chương trình âm nhạc theo yêu cầu.người giới thiệu, một phụ nữ với giọng nói ngọt ngào, gọi ra một số cho những ai muốn yêu cầu.trong cơn bốc đồng tôi chộp lấy điện thoại và quay số.Tôi ngạc nhiên khi tôi nhận được chuông báo máy bận, điều đó khiến tôi tự hỏi liệu có bao nhiêu người đang thức vào lúc này trong thành phố.
tôi thử quay số lại và phía bên kia đổ chuông một hồi và ngay khi tôi nghĩ tới chuyện kết thúc cuộc gọi thì tôi lại nghe thấy tiếng bắt máy và giọng cô nàng ùa vào tai tôi.
“xin chàooooooooo, cám ơn vì đã gọi cho đài KIIS FM, bạn tên gì và bạn gọi từ đâu?”
“Tôi tên Leye, gọi từ yaba”, tôi đáp lại.
“chào mừng leye, bạn muốn tôi phát cho bạn bài hát nào và bạn muốn tặng bài hát đó cho ai?”
“time after time của Cyndi lauper”
“ ồ hay quá, thế bạn muốn tặng bài hát cho ai nào?”
“chioma”
“hôm nay là sinh nhật của cô ấy hay hôm này là một ngày lễ đặc biệt đối với cô ấy?”
“thực ra thì không phải chỉ vì..”
Tôi cúp cuộc gọi.Tôi không chắc là cô ta sẽ hiểu được.không ai hiểu được.Tôi tới bên cửa sổ và nhìn ra ngoài.thành phố đang nói thứ ngôn ngữ của những đường phố vắng tanh, ánh trăng trải trên những mái nhà và gió than thở.thế giới là một nơi xinh đẹp và đáng sợ vào lúc 2h sáng và thực là khó để có một mối liên hệ với người nào đó đã chết.

Trịnh Thìn dịch từ bản tiếng Anh

1/9/2015